Debaty sejmoweX Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie zakresu zagrożenia bezpieczeństwa obywateli w wyniku postępowania polegającego na stwarzaniu pozornego zagrożenia zakażaniem bakteriami wąglika

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na interpelację pana posła Przemysława Gosiewskiego z dnia 5 grudnia 2001 r., skierowaną do ministra sprawiedliwości prokuratora generalnego w sprawie zagrożenia bezpieczeństwa obywateli w wyniku zachowania polegającego na stworzeniu pozornego zagrożenia zakażeniem bakteriami wąglika, uprzejmie informuję, że w dniu 19 października 2001 r. Prokuratura Krajowa po odnotowaniu pierwszych sygnałów o zdarzeniach polegających na próbach wywołania niepokoju społecznego na terenie kraju poprzez przesyłanie do siedzib instytucji państwowych, jak i obywateli listów zawierających niezidentyfikowany biały proszek niezwłocznie skierowała do wszystkich prokuratorów apelacyjnych w kraju pismo (nr PR II Ko 2720/01) zawierające ocenę karnoprawną takiego zachowania oraz wytyczne ukierunkowujące prowadzenie postępowań karnych w takich sprawach.    Dla zagwarantowania zaś jednolitości działań prokuratorskich w tych sprawach, uniknięcia bagatelizowania tego typu zdarzeń oraz zapewnienia właściwego poziomu tych postępowań, w szczególności także w zakresie ustalenia sprawców takich czynów, mających zwłaszcza charakter wybryków polegających na rozsyłaniu i rozsypywaniu substancji nieszkodliwych dla zdrowia i życia, polecono, aby wszystkie prowadzone postępowania karne obejmowane były nadzorem służbowym przez prokuratury apelacyjne i jednocześnie zgłaszane do Biura Postępowania Przygotowawczego Prokuratury Krajowej.    Niezależnie od wdrażania wspomnianych postępowań karnych polecono, aby wobec ustalonych sprawców takich czynów prokuratorzy podejmowali także działania pozakarne, w celu odzyskania wartości kosztów likwidacji ich skutków, poniesionych przez służby ratownicze.    Odnosząc się zaś do pytań pana posła P. Gosiewskiego zawartych w interpelacji, uprzejmie informuję, co następuje:    ad 1. Prokuratorzy na terenie całego kraju wszczęli dotychczas łącznie 105 postępowań przygotowawczych w tych sprawach, z czego w okręgu Prokuratury Apelacyjnej w:    Białymstoku - 2    Gdańsku - 26    Katowicach - 26    Krakowie - 4    Lublinie - 17    Łodzi - 6    Poznaniu - 7    Rzeszowie - 8    Warszawie - 7    we Wrocławiu - 2    ad 2. W zależności od okoliczności towarzyszących popełnionym czynom i dokonanych ustaleń tych postępowań stosowano kwalifikację prawną przewidzianą w art. 190 § 1, 191, 160 § 1, 165 § 1 pkt 1 i 5 i 224 § 1 K.k.    ad 3. Z uwagi na fakt, że od dnia ataku terrorystycznego w USA, tj. 11 września 2001 r., i pojawienia się groźby zastosowania broni biologicznej, m.in. w postaci nagłośnionego przez media zakażenia bakteriami wąglika, upłynęło niewiele czasu, zaś w Polsce pierwsze przypadki przesyłania do instytucji państwowych, obywateli, jak i innych podmiotów, listów z zawartością białego proszku odnotowano dopiero w drugiej połowie miesiąca października br., stąd aktualnie postępowania przygotowawcze w tych sprawach znajdują się w początkowej fazie ich prowadzenia. Okolicznością wydłużającą, a zarazem warunkującą podjęcie czynności procesowych w tych sprawach, jest konieczność badania i identyfikacji przez służby epidemiologiczne zabezpieczonych substancji.    Do dnia dzisiejszego nie stwierdzono żadnego przypadku, aby poddane badaniom na kanwie tych postępowań substancje, zawierały przetrwalniki bakterii wąglika, względnie innych substancji toksycznych.    Postępowania karne zaś przede wszystkim mają na celu ustalenie sprawców tzw. żartów wąglikowych, a to wymaga prowadzenia długotrwałego i skrupulatnego procesu wykrywczego połączonego ze stosowaniem również czynności operacyjnych. Napotyka to także na znaczne trudności, m.in. i z tego powodu, że przesyłki zawierające ˝biały proszek˝ nadawane były zarówno w kraju, jak i za granicą (USA, Niemcy, Francja). Widniejące zaś na kopertach adresy ich nadawców okazują się często fałszywe.    Ad 4. Dotychczas zaledwie 5 takich postępowań karnych zostało umorzonych wobec stwierdzenia, iż czyn nie zawiera znamion przestępstwa, z czego 2 w okręgu Prokuratury Apelacyjnej w Białymstoku i 3 w okręgu Prokuratury Apelacyjnej w Gdańsku. W 4 dalszych sprawach (z okręgu białostockiego) odmówiono wszczęcia postępowania przygotowawczego.    Zasadność wydanych wspomnianych 4 postanowień o odmowie wszczęcia postępowania oraz dwóch postanowień o umorzeniu dochodzenia zostanie w najbliższym czasie zweryfikowana, poprzez zbadanie akt tych spraw przez właściwe prokuratury apelacyjne.    Nie wymagają natomiast takiego badania aktowego 3 dalsze umorzone postępowania karne, a to z uwagi na oczywistość ustaleń procesowych w tych sprawach, które wykazały, że osoby pokrzywdzone przedwcześnie przekazały organom ścigania swoje obawy.    Nadto w dwóch dalszych sprawach (Warszawa i Katowice) zgromadzone w toku postępowania materiały zostały przekazane do właściwych wydziałów rodzinnych i nieletnich miejscowych sądów rejonowych, gdyż ustalono, że sprawcami takich czynów byli nieletni.    Ad 5. Aktualnie zgromadzony w tych sprawach materiał dowodowy pozwolił na przedstawienie zarzutów popełnienia przestępstw jedynie 4 osobom, z czego z art. 191 § 1 K.k. - 2 podejrzanym w sprawie Prokuratury Rejonowej w Słupsku, 1 osobie podejrzanej o popełnienie czynu z art. 190 § 1 K.k. - w sprawie Prokuratury Rejonowej w Elblągu oraz 1 osobie podejrzanej o przestępstwo z art. 191 § 1 K.k. - w sprawie Prokuratury Rejonowej w Żywcu.    Ad 6. Dotychczas w sprawach tych nie skierowano jeszcze żadnego aktu oskarżenia.    Ad 7. Wprawdzie obowiązujący stan prawny umożliwia karanie sprawców tego typu czynów, lecz będzie można podejmować skuteczniejsze działania, gdy stanie się obowiązującym prawem, art. 172a przewidziany w projekcie ustawy o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych ustaw (w redakcji z dnia 19 grudnia 2001 r.), w którym penalizuje się fałszywy alarm o bezpośrednim zdarzeniu, które zagraża życiu lub zdrowiu wielu osób albo mieniu w wielkich rozmiarach.    Z wyrazami szacunku    Minister    Barbara Piwnik    Warszawa, dnia 31 grudnia 2001 r.